آنچه مربیان کوچینگ باید بدانند: مهمترین ویژگی کوچ چیست؟
بسیاری از مقالاتی که در مقوله کوچینگ نوشته میشوند، به تعریف مفاهیم و جزئیات این مقوله میپردازند. بنابراین برای افرادی مفید هستند که بهعنوان مراجع یا کوچی، میخواهند از خدمات کوچینگ استفاده کنند. اما این مقاله، به دغدغههای افرادی اختصاص دارد که میخواهند به عنوان کوچ (coach) یا مربی کوچینگ فعالیت کنند. در این نوشته، ضمن بررسی مهمترین ویژگی کوچ یا مربی کوچینگ، در این زمینه توضیح دادهایم. علاوه بر خواندن این مقاله، به علاقهمندانی که رویکرد حرفهایتری دارند، توصیه میشود مطالعات در حوزه کاربرد علوم ارتباطات را نادیده نگیرند. در این راستا میتوانید ضمن مطالعه مقالات دکتر پرستو اسلامی (Parastoo Eslami) استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک، در این زمینه اطلاعات بیشتری کسب کنید. همچنین برای افزایش اطلاعات کاربردی بیشتر نیز میتوانید برخی از تالیفات دکتر پرستو اسلامی را بخوانید.
همه چیز درباره ویژگی کوچ یا مربی کوچینگ
تصمیم به استفاده از خدمات یک کوچ (Coach) در حوزههای شغلی، زندگی یا توسعه فردی، یک نقطه عطف هیجانانگیز است. کوچینگ، یک رابطه مشارکتی است که هدف آن به حداکثر رساندن پتانسیل فردی و حرفهای شماست. اما برای اینکه این سفر ثمربخش باشد، هم کوچشونده (Coachee) و هم کوچ، باید نقش خود را به درستی بشناسند.
آنچه کوچشوندگان باید بدانند
کوچینگ شبیه کلاس درس یا تراپی (رواندرمانی) نیست؛ بلکه بیشتر شبیه تمرین با یک مربی ورزشی است. مسئولیت نتیجه نهایی بر عهده خود شماست. پس پیش از آنکه به شرح ویژگی های کوچ بپردازیم، میخواهیم بدانیم، افراد مراجع (کوچ شونده) چه ویژگیهایی باید داشته باشند و به چه نکاتی باید توجه داشته باشند.
۱. کوچینگ مشاوره یا درمان نیست:
- کوچینگ درمانی نیست: کوچ روی حال و آینده تمرکز میکند؛ هدف آن حل اختلالات روانی یا ریشهیابی مشکلات عمیق گذشته نیست. اگر نیاز به درمان دارید، باید به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید.
- کوچینگ مشاوره نیست: کوچ به شما نمیگوید چکار کنید. او با پرسشهای قدرتمند، به شما کمک میکند تا پاسخ را در درون خودتان بیابید؛ به این ترتیب میتوانید بهترین مسیر را بر اساس ارزشها و شرایط خودتان انتخاب کنید.
۲. مسئولیت ۱۰۰٪ با شماست:
موفقیت در کوچینگ کاملاً به تعهد شما بستگی دارد. جلسات کوچینگ جایی است که شما برنامهریزی میکنید؛ اما اجرای کارها در دنیای واقعی (بین جلسات) وظیفه شماست.
- تعهد به اقدام: اگر کوچ به شما تکلیف یا تمرینی داد، باید آن را انجام دهید، حتی اگر سخت یا ناخوشایند باشد. بدون عمل، تغییری رخ نخواهد داد.
- صداقت و شفافیت: باید در مورد چالشها، موفقیتها و حتی عدم اجرای تعهدات خود با کوچ کاملاً صادق باشید تا او بتواند بهترین حمایت را ارائه دهد.
۳. انتظارات واقعبینانه داشته باشید:
تحول یک شبه رخ نمیدهد. کوچینگ یک فرآیند است. ممکن است در ابتدا کمی احساس سردرگمی یا مقاومت کنید، زیرا کوچ شما را به خارج شدن از منطقه امنتان تشویق میکند. نتایج پایدار نیازمند زمان و تلاش مستمر هستند.
ویژگیهای یک کوچ خوب + مهمترین ویژگی کوچ
انتخاب کوچ مناسب مهمترین قدم است. یک کوچ حرفهای مجموعهای از مهارتهای کلیدی را داراست که او را از یک مشاور یا دوست متمایز میکند:
۱. مهارتهای کلیدی (ابزارهای کار کوچ):
- گوش دادن فعال و عمیق: یک کوچ خوب، تنها به کلماتی که میگویید گوش نمیدهد؛ او به لحن، مکثها و پیامهای غیرکلامی شما نیز توجه میکند. او گوش میدهد تا هدف اصلی و پتانسیل نهفته شما را کشف کند.
- پرسشگری قدرتمند (Powerful Questioning): این مهمترین ابزار کوچ است. او سؤالاتی میپرسد که شما را مجبور به تفکر عمیق، زیر سؤال بردن فرضیات و دیدن مسئله از زوایای جدید میکند. (مثال: “اگر هیچ محدودیتی نداشتی، چه میکردی؟”).
- بازتاب و شفافسازی: کوچ آنچه از زبان شما شنیده یا مشاهده کرده است را منعکس میکند؛ وی با این کار میخواهد مطمئن شود که شما و او درک مشترکی از هدف و چالش دارید. او به شما کمک میکند تا الگوهای رفتاری خود را شناسایی کنید.
۲. ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی:
- بیطرفی و قضاوت نکردن (Non-Judgmental): کوچ یک فضای امن و بدون قضاوت فراهم میکند. او بدون در نظر گرفتن باورها، تجربیات یا انتخابهای شما، فقط روی پیشرفت و اهداف شما تمرکز میکند.
- اعتبار و گواهینامههای معتبر (Credentials): یک کوچ خوب معمولاً دارای آموزشهای حرفهای و گواهینامههای بینالمللی (مانند ICF – فدراسیون بینالمللی کوچینگ) است. این گواهینامهها نشان میدهند که او از اصول اخلاقی و استانداردهای حرفهای پیروی میکند.
- ایجاد رابطه (Rapport): توانایی کوچ در ایجاد یک رابطه مثبت، احترامآمیز و سازنده با کوچشونده بسیار مهم است. شما باید با کوچ خود احساس راحتی کنید و به او اعتماد داشته باشید.
۳. مهمترین ویژگی کوچ: درک شهودی و عملی تفاوت بین کوچ و مشاور
- با توجه به همه نکاتی که ذکر شد، بدیهی است که کوچینگ مشاوره نیست. اما گاهی ممکن است حتی خود مربی کوچینگ، ناخودآگاه در مقام مشاور قرار بگیرد. ولی یک کوچ خوب، باید بداند که کجا خط پایان نقش اوست. اگر مسئلهای نیاز به مشاوره تخصصی (مثلاً در امور مالی یا حقوقی) یا درمان (در مسائل روانی) داشته باشد، او با صداقت شما را به متخصص مربوطه ارجاع میدهد و از ورود به حوزهای که تخصص او نیست، خودداری میکند.
نتیجهگیری درباره ویژگی های کوچ یا مربی کوچینگ
کوچینگ، میانبری برای موفقیت نیست؛ بلکه یک شگرد عملگرایانه برای خودشناسی و یک کاتالیزور برای اقدام است. اگر شما به عنوان کوچشونده، با تعهد کامل و آمادگی برای تغییر وارد این فرآیند شوید، و کوچ خود را بر اساس معیارهای حرفهای (مانلاً مهارتهای پرسشگری، گوش دادن و بیطرفی) انتخاب کنید، این رابطه مشارکتی میتواند به یکی از قویترین عوامل تحول و پیشرفت در زندگی شما تبدیل شود. درباره مهمترین ویژگی کوچ نیز، چنانکه اشاره شد، باید گفت: وی باید نقش خود را بهعنوان یک مربی کوچینگ، از یک مشاور متمایز کند.
کسب اطلاعات تکمیلی درباره ویژگی کوچ، با مطالعه درباره موضوعات و مفاهیم مشابه
علاقهمندان به مفاهیم علوم ارتباطات، توسعه فردی و… به خوبی میدانند که برای کسب اطلاعات جامعتر در هر یک از این زمینهها، باید راجع به مفاهیم مشابه با آن نیز مطالعه کنند. زیرا این کار، دایره اطلاعات فرد را گسترش میدهد. به این ترتیب، به ابعاد و جزئیات گوناگون آن موضوع، بیشتر پی میبرید و زوایای پنهان آن، بر شما آشکار خواهند شد.
مثلا درباره موضوع «ویژگیهای کوچ یا مربی کوچینگ» ممکن است این سوال به ذهن متبادر شود که: فرق مربی کوچینگ با مشاور چیست؟ زیرا مفهوم «کوچینگ» تشابهات و در عین حال، تفاوتهای زیادی با مفاهیمی از قبیل: «منتورینگ»، «مشاوره» و «تراپی» دارد. اینجاست که مطالعه درباره هر یک از این مفاهیم و پی بردن به تمایز آنها، بسیار مفید واقع میشود. از این رو، به شما پیشنهاد میکنیم در بخش بلاگ سایت، مقالاتی از قبیل: «تفاوت کوچینگ و منتورینگ»، «انواع منتورینگ»، «کوچینگ شغلی» و… را بخوانید.
حرف آخر: آشنایی با مهمترین ویژگی کوچ و فراتر از آن…
آنچه در مقالات مختلف درباره کوچینگ و… میخوانید، صرفا اطلاعات نظری در اختیار شما میگذارد. اما باید بتوانید این دانستهها را در عمل به کار ببندید. اینجاست که قرار گرفتن در فرایند کوچینگ و… میتواند مفید واقع شود. امروزه بسیاری از افراد برای افزایش دانش کاربردی خویش جهت توسعه فردی و تقویت ارتباطات میان فردی، از نظر تخصصی اساتید خبره کوچینگ استفاده میکنند.
در این راستا خانم دکتر پرستو اسلامی (Parastoo Eslami) متخصص ارتباطات و عضو هیئت علمی دانشگاه با ۲۲ سال سابقه تدریس، در قالب جلسات کوچینگ، یاریگرِ مدیران و صاحبان حرف و مشاغل خواهند بود. برای کسب اطلاعات تکمیلی در این زمینه، خواندن مقالات دکتر پرستو اسلامی را نیز به شما پیشنهاد میکنیم.
دیدگاهتان را بنویسید